Tim Keller laat zich moeilijk in een hokje plaatsen. Naast zijn rol als predikant van de Redeemer Presbyterian Church in Manhattan NY en uitermate productieve schrijver van theologische boeken, is hij is één van de gezichtsbepalende theologen van de The Gospel Coalition, een netwerk van (mannelijke) theologen die een herformulering van een conservatieve vorm van calvinistische evangelicale theologie voorstaan. Keller plaats zich daarom in het rijtje van bekende namen als John Piper, Alfred Mohler, D.A. Carson en (ex-emerging) Mark Driscoll. Eén van de voor mij opmerkelijk standpunten van de Gospel Coalition is de afwijzing van de vrouw in het ambt. De speelruimte voor leidinggevend posities van vrouwen binnen de kerk is beperkt tot het diakenschap.

Keller’s openingslezing over de vraag ‘what is the gospel’ heeft me verrast. Eén manier om deze vraag te beantwoorden is door te kijken naar de betekenis van het evangelie voor het individu, meent Keller. Refererend aan Luther gaat het om de vraag hoe de mens verzoend kan worden met God. Het beantwoorden van deze vraag kan op twee manieren ontsporen, enerzijds door een nadruk op moralisme, anderzijds door te verzanden in relativisme.

Maar een tweede wijze om de vraag ‘wat is het evangelie’ te beantwoorden heeft betrekking op de vernieuwing van de wereld en op het koninkrijk van God. Het gaat daarbij dus niet over het individu. Ook hier probeert Keller uitersten te vermijden door het bij elkaar houden van zowel de komst van het koninkrijk van God als het nog niet volledig aanbreken van het koninkrijk, beter bekend als de spanning tussen het ‘already’ en ‘not yet’. Uiteindelijk gaat het om de herschepping van de wereld in de toekomst. Ik hoorde hier vooral de theologie van NT Wright op de achtergrond.

Deze mix bij Keller van puriteinse invloeden van Jonathan Edwards, een reformatorische calvinistische geïnspireerde verzoeningsleer en een ‘Wrightiaanse’ visie op het koninkrijk van God leidt tot een nuchtere en praktische theologie die zich niet goed laat indelen bij de verschillende groepen en stromingen binnen het evangelicalisme . Ook Keller’s radicale visie op de taak van de kerk met betrekking tot de armen, weduwen en wezen, en immigranten  draagt daaraan bij. Hoewel het ‘woord’ prioriteit heeft, is het volgens Keller niet optioneel om als je als kerk in zetten voor sociale gerechtigheid. Sterker nog,  Keller meent dat de kerk absoluut niet geloofwaardig is als woorden en daden niet samengaan (met dank aan Jacobus).

Contextualisatie is een veel gebruikte term bij Keller. Ook hier gaat het over een balanceren tussen  uitersten: enerzijds een positie van ‘overadapting’ ten aanzien van de cultuur, anderzijds een houding van ‘hostility’, een vijandige houding ten aanzien van de cultuur. In ons verstaan van het evangelie moeten en kunnen we leren van de cultuur volgens Keller. Maar over dat laatste had ik graag meer willen horen want daar wordt het spannend. Wat kunnen we dan leren, en hoe kunnen we onderscheiden waar God door Zijn Geest werkzaam is in de cultuur? En kan dat ons verstaan van ‘the gospel’ ook corrigeren? Zou het denkbaar zijn voor Keller om bijvoorbeeld zijn vrouwenstandpunt te heroverwegen vanuit deze open houding ten aanzien van de cultuur?

Tijdens de studiemiddag ter gelegenheid van het boek van prof. dr. F.G. Immink ‘Het heilige gebeurt‘ (30 sept. 2011) heb ik in mijn lezing drie stellingen naar voren gebracht: (1) de kerkdienst als  performance omvat meer dan taal (2) participatie tijdens de kerkdienst is niet vanzelfsprekend en (3) de kerkdienst staat niet langer centraal in het godsdienstig leven van gelovigen maar is een optie geworden.

Bekijk mijn reactie hier online.

Studiedag PThU v

De kerkdienst staat onder druk. Met haar nadruk op herhaling en continuïteit en haar aandacht voor ‘trage vragen’ biedt de kerkdienst niet de onmiddellijke ervaring en intense beleving die veel mensen tegenwoordig zoeken. Daarnaast worden aan de zondagse samenkomst steeds hogere eisen gesteld: voor gelovigen is de kerkdienst meer dan ooit de plek waar ‘het moet gebeuren’. Hoe kunnen kerk en theologie het beste omgaan met deze druk? Dat is de centrale vraag bij de studiedag ‘Het heilige gebeurt’ van de Protestantse Theologische Universiteit (PThU), die op vrijdag 30 september in Doorn plaatsvindt.

De studiedag vindt plaats naar aanleiding van de verschijning van Het heilige gebeurt; theologie en traditie van de protestantse kerkdienst (Boekencentrum, Zoetermeer, 2011) van prof.dr. Gerrit Immink. Sprekers zijn prof.dr. Marcel Barnard (PThU), prof.dr. Gerrit de Kruijf (PThU), dr. Miranda Klaver (VU/CHE), dr. Ciska Stark (PThU/VU), dr. Bert de Leede (PThU), ds. Ronelle Sonnenberg (PKN), ds. Bert Schroten (PKN) en Immink zelf.

De studiedag, die met name is bedoeld voor predikanten en andere theologen, begint om 13.30 uur en eindigt om 17.00 uur met een borrel.

Aanmelding via de website van de PKN

6 oktober 2011 Advalvas Nominaties Societal Impact Award VU 2011

1 oktober 2011 Nederlands Dagblad ‘het heilige gebeurt niet altijd in de kerkdienst‘

1 oktober 2011 Reformatorisch Dagblad ’Voor velen gebeurt het heilige niet‘

17 september 2011 EO Visie 19 column Andries Knevel, “Zingen en eten, en de preek dan?”

15 juli 2011 Centraal Weekblad “Miranda Klaver verklaart aantrekkingskracht van evangelische kerken: geheim ligt in zelf meedoen en beleving”.

9 juli 2011 Nederlands Dagblad, Commentaar Koert van Bekkum “Ritueel”

1 juli 2011 Reformatorisch Dagblad “Emoties spelen een grote rol bij bekering evangelischen“

30 juni 2011 Friesch Dagblad “Meer dan alleen een Opwekkingslied”

29 juni 2011 Nederlands Dagblad “Bekering na een mooi lied”

22 juni 2011 Trouw “Muziek is voor bekeerling belangrijker dan preek”

RADIO

3 september 2011 EO radio 5, Andries Radio Interview hier online als podcast te beluisteren.

2 juli 2011 EO radio 5, EO.nl Zaterdag: luister hier online het radiofragment vanaf 63.00 minuten

25 juni 2011 EO radio 5, Deze Week, paneldiscussie over ”This is my Desire”:  Geloof kan niet zonder beleving.

Het boek wordt uitgegeven door Amsterdam University Press

Een boek dat mensen letterlijk in beweging brengt lijkt op het eerste gezicht een goede publiciteitsstunt. Want wie bedenkt het om een boek te publiceren en lezers uit te nodigen om een week (!) mee te lopen over het pionierspad, dwars door de Flevopolder? Boele Ytsma bedacht het rondom zijn nieuwe boek Authentiek en met succes.

Gisteren is de eerste etappe van start gegaan van het Muiderslot naar Almere Haven en samen met vijf andere wandelaars heb ik de tocht gelopen. Ik hou van nieuwe iniatieven, ben nieuwsgierig naar mensen die zoiets bedenken en anderen die hierin meegaan.  Onderweg werden levensverhalen uitgewisseld waarin veel over geloof, de kerk, en relaties geproken werd. Wandelen is bij uitstek een goede vorm om verhalen te vertellen.

In de gesprekken met de medetochtgenoten bleek ook Twitter een belangrijke verbindende factor. Voor mij onderstreepte deze ‘pelgrimservaring in de polder’ de kansen en mogelijkheden van nieuwe sociale media. Niet een toenemende isolering van individuen die alleen via het beeldscherm contacten onderhouden met de buitenwereld, maar het ontstaan van nieuwe relationele netwerken en relaties die de grenzen van ‘traditionele’ sociale netwerken overstijgen. Wie zich nog wil aansluiten bij de tocht deze week, kan ik het dan ook van harte aanraden.

Het boek Authentiek was de aanleiding om mee te lopen maar daar is eerlijk gezegd  niet veel over gesproken. Het boek was te laat van de pers om het helemaal te lezen voor de meeste deelnemers. Later deze maand zal ik er een blog aan wijden.