Evangelicalen en homoseksuele relaties: World Vision

Op 27 maart 2014 maakte de Amerikaanse tak van de christelijke hulpverleningsorganisatie World Vision bekend dat voortaan getrouwde homo’s en lesbiennes welkom waren als medewerkers. Twee dagen later trok World Vision het besluit in. De stortvloed van reacties van zowel verontruste tegenstanders van het eerste besluit en de enorm diepe teleurstelling geuit door vooral de jongere progressieve generatie evangelicals in de VS (en daarbuiten) maken duidelijk hoe gepolariseerd het debat rond homoseksualiteit is binnen de evangelicale wereld. Dat World Vision naar buiten kwam met het eerste bericht vond ik opmerkelijk, moedig en gedurfd. Ik kon verschillende redenen bedenken voor dit besluit. In de eerste plaats leek World Vision duidelijk te stelling nemen tegen de toegenomen homophobia in Afrika en de dubieuze rol van extreme evangelicale zendingsorganisaties die de ‘culture war’ verschoven hebben van de VS naar bijvoorbeeld Oeganda. In de tweede plaats zou dit besluit erop kunnen wijzen dat er binnen de organisatie meer ruimte komt voor de jonge generatie evangelicals die veel minder moeite hebben met homo-relaties dan de generaties daarboven. Uit onderzoek blijkt zelfs dat afwijzing van homoseksualiteit de belangrijkste reden is dat zij de kerk verlaten. Verder hebben christelijke hulporganisaties die overheidssubsidies ontvangen in toenemende mate te maken met anti-discriminatiebeleid. Hoewel World Vision recentelijk een rechtszaak heeft gewonnen om een eigen personeelsbeleid te kunnen voeren gaat het debat hier over door. Ik kan niet anders concluderen dat World Vision een enorme inschattingsfout heeft gemaakt. Opvattingen over homoseksualiteit zijn voor een belangrijk deel van de  evangelicale wereld de lakmoesproef voor orthodox en bijbelgetrouw christen-zijn. De scherpe veroordeling van World Vision door verschillende evangelicale voormannen en kerkgenootschappen (zoals de Assemblies of God) was blijkbaar niet voorzien.  Samen met de reacties van duizenden individuele sponsors die hun financiële steun terugtrokken is World Vision bezweken onder de enorme druk die op de organisatie werd uitgeoefend. In de onderbouwing voor het terugrekken van het besluit wordt niet voor niets verwezen naar het belang van het schriftgezag en de autoriteit van de bijbel. De affaire kent alleen verliezers, zoals Antonie Fountain schreef op zijn blog.

Heilige Huisjes over De 4e Musketier

Zaterdag 15 februari 2014.

In het programma Heilige Huisjes van Groot Nieuw Radio werd Theo van de Heuvel, één van de initiatiefnemers van de mannenbeweging De 4e Musketier uitgenodigd om te reageren op mijn onderzoek naar deze snel groeiende evangelische mannenbeweging en mijn artikel God maakt zwakke mannen sterk . Mijn bijdrage was een dag eerder opgenomen. Het gesprek is hier te beluisteren.

musketier3

EO en Israel visie: ‘for the bible tells me so…!’

Dinsdag 26 november 2013 organiseerde de EO een congres over de vraag waarom christenen het zo fundamenteel oneens kunnen zijn over hun visie op het Joodse volk en de staat Israel. Na de aankondiging bleek als snel dat dit onderwerp bij een deel van EO achterban sterk leeft: binnen no time waren alle kaarten voor het congres vergeven. De EO besloot zelfs om het congres online live uit te zenden. Bij de opening noemde Andries Knevel dat hij tijdens de voorbereiding al op elf verschillende Israel visies stuitte. De verschillende sprekers deden hun best om hun visie zo overtuigend mogelijk over het voetlicht te brengen. Daarbij werd uiteraard steeds terug verwezen naar de bijbel.

Uiteindelijk zijn de verschillende (impliciete) theologieën gebaseerd op het lezen van de bijbel door een bepaalde bril. Ik blijf me dan ook verbazen dat sommige sprekers zich zonder enige gene beroepen op het eenvoudig ‘lezen wat er staat’ en alles wat met theologie te maken heeft diskwalificeren. Of het nu over Israel gaat, over de bijbelse man of vrouw, de wijze waarop de bijbel verstaan wordt, heeft alles te maken met hermeneutische methode die men hanteert. Uniek voor het Nederlands taalgebied is het in twee delen verschenen boek over bijbeluitleg ‘Tussen tekst en lezer‘ van VU theoloog Arie Zwiep waarin hij verschillende methoden van bijbeluitleg door de kerkgeschiedenis tot op heden bespreekt.

Het lijkt me hoog tijd dat de EO haar volgende congres organiseert over de vraag waarom ‘bijbelgetrouwe’ christenen zo enorm kunnen  verschillen in de wijze waarop ze de bijbel lezen en verstaan. Dat zou een hoop Babylonische spraakverwarring over ‘wat de bijbel zegt’ kunnen verhelderen.

Rachel Held Evans: de ‘bijbelse vrouw’ bestaat niet?

De Amerikaanse bestseller A year of biblical womanhood van de spraakmakende blogger Rachel Held Evans is nu ook beschikbaar in het Nederlands. Hoewel niet iedereen gelukkig is met de Nederlandse titel ‘De deugdzame huisvrouw, hoe ik een jaar lang precies volgens de Bijbel leefde‘, is de inhoud zeker het lezen waard.

Rachel Held Evans ontmaskert – met humor en intelligentie – ideaalbeelden over ‘de Bijbelse vrouw’ die in veel christelijke boeken wordt beschreven. Als lezer wordt je meegenomen in Rachels project waarin ze Bijbelse voorschriften voor vrouwen zo letterlijk mogelijk in de praktijk brengt. ‘Bijbelgetrouw’ leven in de 21e eeuw leidt tot heel bijzondere en soms hilarische momenten maar ook diepe lessen over geloof, vertrouwen en gastvrijheid.

De deugdzame huisvrouw gaat in de eerste plaats over de vraag wat de Bijbel zegt over vrouwen. Maar door de wijze waarop Rachel haar project aanpakt gaat dit boek ook over één van de meest moeilijke en fundamentele vragen van christenen: ‘Hoe lezen we en interpreteren we de Bijbel?’ Deze vraag hoort in de theologie bij het vak hermeneutiek maar boeken over dit onderwerp zijn vaak moeilijk toegankelijk voor niet-theologen. Rachel laat  zien hoe christenen op heel verschillende wijze de Bijbel lezen en toepassen. Zo wordt duidelijk dat veel gangbare interpretaties over Bijbels vrouw-zijn gebaseerd zijn op selectief Bijbel lezen. Iedereen maakt keuzes bij het lezen van de Bijbel, sommige teksten worden uitgelegd als “voor alle tijden” terwijl andere teksten als “gebonden aan de Bijbelse tijd en cultuur” worden uitgelegd. Maar naast de nadruk die Rachel legt op  de gevolgen van selectief Bijbel lezen, laat ze ook zien dat veel ‘Bijbelse’ opvattingen ingekleurd zijn door de cultuur en tijd waarin wij leven.

‘God maakt zwakke mannen sterk’

Het najaarsnummer van het  theologisch tijdschrift ‘GEESTkracht, bulletin voor Charismatische theologie’ staat in het teken van de discussie over de feminisering van de kerk. In dit kader heb ik een artikel geschreven over de snel groeiende evangelische mannenbeweging De 4e Musketier.

De ingekorte voorpublicatie van het artikel in het Nederlands Dagblad heeft veel reacties opgeroepen waaronder een blog van Mark de Boer en de oprichter van De 4e Musketier Henk Stoorvogel. Het volledige artikel  “God maakt zwakke mannen sterk” is nu online beschikbaar.

Het is moeilijk het oude vertrouwde los te laten

Naar aanleiding van de studiedag over missionair gemeentezijn 22 september 2012 werd ik geïnterviewd door Nels Fahner en verscheen onderstaand artikel op de website hetgoedeleven.com en in het Christelijk Weekblad onder de titel

Missionair werken is spannend voor de kerkvcm_s_kf_m160_120x160

Missionair is al een paar jaar een modewoord in veel kerken. Maar hoe ziet een missionaire kerk eruit? En past de daarbij behorende vernieuwing wel bij de sterke tradities? Komende zaterdag is er een studiedag over missionair gemeentezijn. Voor veel kerkgangers is het moeilijk het oude vertrouwde los te laten, zegt dagvoorzitter Miranda Klaver.

Missionair’ is een woord dat we veel horen de laatste tijd. Is het een hype, of niet?

Ik denk dat het door de secularisering wel op de agenda van veel kerken blijft staan: wat is je boodschap in de omringende cultuur? Maar al die aandacht van de laatste tijd kun je zeker een hype noemen: er staat nogal wat op de agenda de komende maanden.Maar dat is ook niet zo erg, hoe meer je ermee bezig bent, hoe beter. Er is vaak te weinig aandacht voor geweest: het contact met ongelovigen werd vaak aan een evangelisatiecommissie uitbesteed. Nu leeft dat veel breder.”

Groeit het aantal initiatieven, zijn er signalen dat steeds meer gewone kerkleden zich aansluiten?

“Moeilijk te zeggen. Ik heb het idee dat het in verschillende fasen verloopt. In het westen van het land is de noodzaak er meer om open te staan voor nieuwe initiatieven. Op de biblebelt en in het oosten en noorden zijn mensen nog veel meer gewend dat de kerk present is. Daar is de context waarin de kerk functioneert anders. Diaconaat en evangelisatie kunnen er los van elkaar functioneren, terwijl in grote steden die dingen door elkaar lopen.”

lees het vervolg van het interview op:

http://www.hetgoedeleven.com/Geloven/Gelovendetail/tabid/240/IndexID/188185/Default.aspx

 

 

Pers en Publiciteit

Geschreven pers:

6 oktober 2011 Advalvas Nominaties Societal Impact Award VU 2011

1 oktober 2011 Nederlands Dagblad ‘het heilige gebeurt niet altijd in de kerkdienst

1 oktober 2011 Reformatorisch Dagblad ‘Voor velen gebeurt het heilige niet

17 september 2011 EO Visie 19 column Andries Knevel, “Zingen en eten, en de preek dan?”

15 juli 2011 Centraal Weekblad “Miranda Klaver verklaart aantrekkingskracht van evangelische kerken: geheim ligt in zelf meedoen en beleving”.

9 juli 2011 Nederlands Dagblad, Commentaar Koert van Bekkum “Ritueel”

1 juli 2011 Reformatorisch Dagblad “Emoties spelen een grote rol bij bekering evangelischen

30 juni 2011 Friesch Dagblad “Meer dan alleen een Opwekkingslied”

29 juni 2011 Nederlands Dagblad “Bekering na een mooi lied”

22 juni 2011 Trouw “Muziek is voor bekeerling belangrijker dan preek”

RADIO

3 september 2011 EO radio 5, Andries Radio Interview hier online als podcast te beluisteren.

2 juli 2011 EO radio 5, EO.nl Zaterdag: luister hier online het radiofragment vanaf 63.00 minuten

25 juni 2011 EO radio 5, Deze Week, paneldiscussie over “This is my Desire”:  Geloof kan niet zonder beleving.

Dissertatie ‘This is my Desire’

Het succes van evangelische kerken is opmerkelijk tegen de achtergrond van de neergang van gevestigde kerken in de Nederlandse laat-moderne samenleving. Dit boek is een weergave van een etnografisch onderzoek naar de ervaringen van nieuwkomers in twee typen kerken: een laagdrempelige evangelische kerk en een pinksterkerk. Beide kerken benadrukken persoonlijke bekering maar verschillen in hun opvattingen over de betekenis van de Heilige Geest in het leven van de gelovige, de kerk en de wereld. De vergelijking tussen de bekeringservaringen van nieuwkomers en de bekeringsstrategieën van elke kerk, werpt nieuw licht op fundamentele verschillen binnen het Nederlands evangelicalisme. Deze kwalitatieve studie laat ook zien dat een cognitieve benadering van religie ontoereikend is en introduceert een semiotische benadering met aandacht voor lichamelijkheid, emoties en verlangens. Dit resulteert in een analyse van evangelische gebouwen, muziek en taal in bekeringsprocessen in beide kerken. Een belangrijke uitkomst van deze studie is dat de wijze waarop religie geleerd wordt, in hoge mate plaats vindt door participatie in religieuze praktijken zoals de Alpha cursus en de doop door onderdompeling. Daarmee onderstreept deze studie de noodzaak van een meer zintuiglijke en lichamelijke benadering van religie teneinde de aantrekkingskracht van evangelische kerken te begrijpen.

Het boek wordt uitgegeven door Amsterdam University Press

Lees hier de inhoudsopgave  en de uitgebreide Nederlandse samenvatting.

Seminar Shane Claiborne

Bij het seminar met Shane Claiborne was ook  ik uitermate geboeid door deze kleurrijke verhalenverteller die, met zijn charme, humor en performance, het publiek meenam in zijn avonturen in de achterbuurten van Philadelphia. Ondanks de aanstekelijke presentatie had ik bij het verhaal van Shane een sterk deja vu gevoel.

Zijn verhaal en oproep voor navolging van Jezus doet me heel sterk denken aan de discussies en voorbeelden uit de jaren ’70 en ’80. Zo zijn er binnen de Lausanne Beweging  verschillende consultaties besteed aan de relatie tussen het evangelie en sociale verantwoordelijkheid. Het beeld dat veel gebruikt werd waren de twee vleugels van een vogel; woord en daad zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. In deze consultaties (in de jaren tachtig) kwam een sterke tweedeling binnen de evangelicale wereld naar voren. Enerzijds waren er evangelischen die het koninkrijk van God alleen in de toekomst verwachtten (op deze aarde is het niet) en zich vooral wilde inzetten voor sociale hulp. Daarentegen bestond de tweede groep uit meer radicale evangelicals, zoals Jim Wallis van de Sojourners and Rene Padilla uit Latijns Amerika die (o.a. geïnspireerd door bevrijdingstheologie) aandacht vroegen voor sociale actie en de zondige structuren van de samenleving. Hun visie op het koninkrijk van God was meer gericht op deze wereld. In Nederland waren o.a. Evert van de Poll en Otto de Bruijne sterk betrokken bij deze internationale ontwikkelingen. Het opinieblad  Reveil bood indertijd een platform aan deze relatief kleine groep geëngageerde evangelischen.

Een meer praktische voorbeeld in de tachtiger jaren was Floyd McClung. Als evangelische ‘opinieleider’ van Jeugd met een Opdracht, heeft hij verschillende malen een oproep gedaan aan christenen om in de steden te gaan wonen (bv. tijdens een Opwekkingsconferentie) en met name daar waar de sociale nood hoog is. Dat resulteerde o.a. in leefgemeenschappen op de wallen en op de Ark, een boot achter het centraal station in Amsterdam. Zijn ervaringen met het wonen  in leefgemeenschap in Afghanistan langs de zg. ‘hippie trail’ laat zich goed vergelijken met iemand als Shane (zie het boek living at the devils doorstep).

Terugkijkend is het opvallend hoe snel dit evangelische maatschappelijk geëngageerde elan vrijwel is verdwenen. Duidelijk is dat er in de jaren negentig een sterke therapeutisering van het evangelicalisme heeft plaatsgevonden. Thema’s als identiteit, aanvaarding, acceptatie, innerlijke genezing en heelheid zijn in de plaats gekomen van gerechtigheid, dienstbaarheid en zorg voor de schepping. Daarnaast hebben de thema’s  gemeentegroei  en -ontwikkeling de blik naar binnen nog eens versterkt.

Is de roep om orthopraxie van Shane te vergelijken met eerdere ontwikkelingen? Is het inderdaad een terugkeer van wat al eerder is geweest? Ja en nee denk ik.

Veel van wat Shane zegt en schrijft is niet nieuw (dat pretendeert hij trouwens ook niet) en kan als een reactie gezien worden op de zelfgenoegzaamheid, zelfgerichtheid en het doorgeschoten individualisme binnen de evangelische wereld. En anders dan misschien ogenschijnlijk lijkt, zijn er voorbeelden te vinden in Nederland van wat Shane propageert. Wel nieuw is zijn sterke oecumenische benadering en openheid voor samenwerking met andere gelovigen en organisaties van allerlei richtingen op het gebied van gerechtigheid. De scheiding tussen gelovigen van verschillende geloofsgemeenschappen lijken minder een rol te spelen dan in vroegere tijden. Haasnoot’s angst dat hiermee een weg ingeslagen wordt richting secularisatie zoals de uitkomst van het eerdere conciliair proces, deel ik dan ook niet. Shane’s verhaal laat duidelijk zien hoe een bepaalde vorm van spiritualiteit vorm kan krijgen in het praktisch handelen.  Daarmee laat hij zien dat voluit kind is van zijn postmoderne tijd.